«محرم به روایت تصاویر و اسناد آرشیو ملی ایران» به نمایش درآمد

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، نمایشگاه «محرم به روایت تصاویر و اسناد آرشیو ملی ایران» همزمان با ماه محرم ۱۴۰۵ در ساختمان آرشیو ملی ایران آغاز به کار کرد.

این نمایشگاه با ارائه منتخبی از تصاویر و اسناد موجود در گنجینه آرشیو ملی ایران، بخش‌هایی از تاریخ اجتماعی، فرهنگی و سیاسی آیین‌های سوگواری محرم را از دوره قاجار تا سال‌های منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی روایت می‌کند.

بخش تصویری نمایشگاه ۱۱ قطعه عکس تاریخی از مراسم عزاداری و تعزیه‌خوانی در دوره قاجار را در بر می‌گیرد. تصاویری از دسته‌های عزاداری روز عاشورا در بازار تهران، برگزاری تعزیه‌خوانی در تکیه گمرک تهران، حضور مردم در تکیه کامران‌میرزا در کامرانیه، مداحان و تعزیه‌خوانان دوره قاجار و معین‌البکا در کنار شبیه‌خوان‌ها و تعزیه‌خوانان تکیه دولت، در این بخش به نمایش درآمده است.

تصویر برگزاری مراسم تعزیه‌خوانی در تکیه دولت دارالخلافه تهران در سال ۱۳۱۲ قمری، برابر با ۱۲۷۳ خورشیدی، از دیگر آثار ارائه‌شده در این مجموعه است و بخشی از جایگاه تکایا و تعزیه در حیات اجتماعی و فرهنگی تهران دوره قاجار را بازنمایی می‌کند.

بخش اسناد نمایشگاه ۲۸ عنوان سند، شامل وقف‌نامه‌ها، اعلامیه‌ها، گزارش‌ها، مکاتبه های اداری، بخشنامه‌ها، مصوبه ها و دستور کارهای مرتبط با آیین‌های محرم را شامل می‌شود.

این اسناد موضوع هایی مانند تأمین هزینه‌های عزاداری، برگزاری مجالس سوگواری، فعالیت دسته‌های عزاداری، تعزیه‌خوانی و نحوه مواجهه نهاد‌های اداری و انتظامی با مراسم محرم را بازتاب می‌دهد.

وقف‌نامه مولود خانم، دختر آقا مهدی فیوزنی، به تاریخ ۲۴ آذر ۱۳۰۰، یکی از اسناد این نمایشگاه است. واقف در این سند، پنج نهر آب و بخشی از زمین‌های قنات و مزرعه ده‌شیب در روستای فیوزن را برای تأمین هزینه‌های تعزیه‌داری حضرت سیدالشهدا علیه السلام در حسینیه همان روستا وقف کرده است.

گزارش تلگرافی حکومت اراک به تهران درباره پایان مراسم تعزیه‌داری دهه محرم در سال ۱۲۹۹، گزارش برگزاری مراسم سوگواری حسینی در رشت در سال ۱۳۰۱ و اعلان کفیل نظمیه بندرهای جنوب در سال ۱۳۰۶ درباره حفظ انتظام ها و جلوگیری از اختلاف های محلی در ایام محرم، از دیگر اسناد عرضه‌شده در نمایشگاه به شمار می‌رود.

مصوبه هیئت‌ وزیران در سال ۱۳۱۳ درباره اختصاص اعتبار به کنسولگری‌های ایران در عتبات عالیات برای پرداخت هزینه‌های عزاداری نیز بخشی از مناسبات نهاد‌های دولتی با آیین‌های محرم را نشان می‌دهد.

در مقابل، گزارشی درباره جلوگیری از تشکیل مجالس روضه‌خوانی و دستگیری تعزیه‌خوانان و نوحه‌سرایان در سال ۱۳۱۶، محدودیت‌های اعمال‌شده بر مراسم مذهبی در آن دوره را بازتاب می‌دهد.

بخشنامه محرمانه سال ۱۳۱۱ برای مراقبت از سخنان اهل منبر و ممانعت از خروج موضوع سخن آنان از ذکر مصیبت، مکاتبه های مربوط به نحوه برخورد با فعالیت روضه‌خوان‌ها و دستور‌های صادر شده درباره دسته‌ها و تجمع های عزاداری، از دیگر اسنادی است که نحوه نظارت اداری و انتظامی بر مراسم محرم را در دوره‌های مختلف نشان می‌دهد.

اعلامیه امام خمینی رحمت الله علیه، خطاب به وعاظ، گویندگان دینی و هیئت‌های مذهبی در اردیبهشت ۱۳۴۲، پیام ایشان به ملت ایران به مناسبت ماه محرم در اول آذر ۱۳۵۷ و رونوشت اعلامیه استادان و فضلای حوزه علمیه قم در پی راهپیمایی‌های تاسوعا و عاشورای سال ۱۳۵۷ نیز در بخش اسناد تاریخ انقلاب اسلامی ارائه شده است.

نمایشگاه «محرم به روایت تصاویر و اسناد آرشیو ملی ایران» با ارائه شواهد تصویری و مکتوب، افزون بر معرفی شیوه‌ها و سنت‌های عزاداری، تحول روابط میان جامعه، نهاد‌های مذهبی و ساختار‌های حکومتی را در دوره‌های مختلف تاریخی، بازخوانی می‌کند.

این نمایشگاه از ۳۰ خرداد آغاز شده و تا ۶ تیر ۱۴۰۵ به مدت یک هفته در ساختمان آرشیو ملی ایران برپا است و پژوهشگران و علاقه‌مندان می‌توانند هر روز از ساعت ۸ تا ۱۴ از آن بازدید کنند.