از قاتل فراری تا جاعل اسناد؛ بازخوانی پرونده‌های استرداد در سال‌های اخیر

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صداوسیما  در سال‌های اخیر، موضوع همکاری‌های قضائی و انتظامی ایران با دیگر کشور‌ها یکی از محور‌های مهم دستگاه قضائی و پلیس بین‌الملل بوده است، به‌ویژه در زمینه پیگیری و بازگرداندن متهمان فراری به کشور و همکاری در پرونده‌های بین‌المللی. بخش عمده این همکاری‌ها از طریق سازمان جهانی پلیس بین‌الملل انجام می‌شود که ایران به‌عنوان یکی از اعضای آن، دفتر ملی پلیس بین‌الملل را در تهران دارد و با بیش از ۱۹۶ کشور عضو این نهاد تعامل می‌کند.

مهم‌ترین استرداد‌ها به ایران در دو سال اخیر

استرداد متهم پرونده یونیک فاینانس، پرونده ۲۰۰ میلیون دلاری

در یکی از مهم‌ترین پرونده‌های اقتصادی که افکار عمومی را درگیر کرد، پلیس بین‌الملل فراجا خبر داد که متهم اصلی مرتبط با پرونده بزرگ کلاهبرداری شرکت هرمی «یونیک فاینانس» با مبالغ کلان از سرمایه شهروندان، پس از صدور اعلان قرمز اینترپل در کشور همسایه شناسایی، دستگیر و به ایران بازگردانده شد.

این متهم به‌عنوان یکی از عوامل کلیدی شبکه هرمی شناخته می‌شود که از سال‌های گذشته با وعده سرمایه‌گذاری در بازار‌های جهانی از ۲۱ هزار نفر حدود ۲۰۰ میلیون دلار را اخذ کرده بود و پس از فرار از کشور، تحت پیگرد قرار گرفت، متهمی که در بهمن ۱۴۰۴ بعد از ۲ سال متواری شدن بالاخره دستگیر به ایران بازگردانده شد.

استرداد متهم کلاهبرداری ۱۶۷ هزار دلاری

در ۲۰ مرداد ۱۴۰۴، رئیس پلیس بین‌الملل اعلام کرد که متهمی که به کلاهبرداری بین‌المللی و فرار از کشور متهم بود، با استفاده از اعلان قرمز اینترپل در خارج از کشور شناسایی و به ایران مسترد شد. این پرونده نیز یکی از موارد مهم استرداد در سال اخیر محسوب می‌شود. این متهم به عنوان مهندس فناوری ارتباطات و اطلاعات (IT) در شرکت مالباخته، با بهره گیری از موقعیت شغلی و اعتماد کارفرما، مبادرت به جعل اوراق مناقصه مرتبط با بخش نمایندگی امور پناهندگان یکی از سازمان‌های بین المللی کرده و از این طریق مبلغ ۱۶۷ هزار دلار را تحصیل و از کشور متواری می‌شود.

استرداد قاتل فراری به کشور

آذر ۱۴۰۴، سرهنگ نقی محمودی، رئیس پلیس بین‌الملل فراجا، از استرداد فردی به اتهام قتل به کشور خبر داد. وی توضیح داد که متهم حین درگیری با فردی، با استفاده از چاقو وی را به قتل رسانده و بلافاصله پس از ارتکاب جنایت متواری و به‌صورت غیرقانونی از کشور خارج شده بود.

رئیس پلیس بین‌الملل افزود که با استفاده از ظرفیت‌های سازمان اینترپل و هماهنگی با مراجع داخلی و خارجی، اعلان قرمز برای متهم صادر و محل اختفای او در کشور‌های همسایه شناسایی شد.

بازداشت متهم ۲۷ هزار میلیاردی و استرداد به کشور

مرداد ۱۴۰۴، رئیس پلیس بین‌الملل فراجا از دستگیری و استرداد متهم فراری اخلال در نظام اقتصادی با بیش از ۲۷ هزار میلیارد ریال فساد مالی خبر داد.

این متهم، با همدستی و همکاری چند تن از نزدیکان خود با راه اندازی یک شبکه فساد مالی از طریق تأسیس چندین شرکت کاغذی، نسبت به دریافت مبالغی از شعب ارزی یکی از بانک‌های کشور جهت واردات کالا اقدام کرده و پس از عدم پرداخت تعهدات صورت گرفته بعد از گذشت ۲ سال به همراه حدود ۲۷ هزار میلیارد ریال، بصورت غیر قانونی از کشور متواری می‌شوند.

استرداد متهم ۱۲ میلیاردی

خرداد ۱۴۰۳، یک متهم به کلاهبرداری و جعل مهر و سربرگ‌های یک شرکت معدنی شناسایی و دستگیر شد. این فرد با وعده خرید و فرآوری آلومینیوم اکساید از شاکی مبلغ ۸۰۰ میلیون ریال به عنوان سرمایه دریافت کرده و پس از آن تمامی خطوط تلفن همراه خود را خاموش کرده و از کشور فرار کرده بود. تحقیقات بیشتر نشان داد که این متهم پیش‌تر نیز به اتهام کلاهبرداری در یکی از استان‌های کشور به مبلغ ۷۰۰ هزار درهم امارات تحت پیگرد بود و مجموعاً حدود ۱۲۰ میلیارد ریال کلاهبرداری کرده است.

استرداد ۶ متهم فراری

بهمن ۱۴۰۲، شش متهم جرایم اقتصادی که تحت تعقیب مراجع قضائی ایران بودند، با پیگیری پلیس بین‌الملل و صدور اعلان قرمز اینترپل شناسایی و در یکی از کشور‌های خارجی دستگیر شدند و سپس به ایران مسترد شدند. این افراد مرتکب جرائم متعددی شده بودند؛ یکی از متهمان ۲۵۰ میلیون دلار ارز برای واردات کالای اساسی دریافت کرده بود، فرد دیگری در ساخت و ساز مسکن فعالیت داشت و ۱۸ آپارتمان را به ۳۶ نفر فروخته و فرار کرده بود، یکی دیگر در بازار فرش فرش‌های نفیس خریداری کرده و چک‌های بلامحل صادر کرده بود و متهمی دیگر برای واردات جو ارز دریافت کرده و استفاده کرده بود. چهار نفر از این متهمان نیز مالباختگان خصوصی داشتند.

استرداد قاچاقچی مواد مخدر

یکی مجرمان سابقه‌دار مواد مخدر شهرستان شفت، در زمانی که در مرخصی از زندان بود، با سلاح گرم عموی خود را به قتل رساند و از محل فرار کرد. متهم پس از ارتکاب قتل، با حمایت قاچاقچیان مواد مخدر و باند

یکی مجرمان سابقه‌دار مواد مخدر شهرستان شفت، در زمانی که در مرخصی از زندان بود، با سلاح گرم عموی خود را به قتل رساند و از محل فرار کرد. متهم پس از ارتکاب قتل، با حمایت قاچاقچیان مواد مخدر و باند قاچاق انسان، به صورت غیرمجاز از ایران به ترکیه و استان وان فرار کرد.

پس از پیگیری‌های مستمر و هماهنگی با پلیس بین‌الملل، متهم در اواخر خرداد ۱۴۰۲ در ترکیه دستگیر شد. مراحل استرداد او از طریق معاونت بین‌الملل قوه قضائیه انجام شد و پس از طی تشریفات قانونی به ایران بازگردانده شد.

علاوه بر قتل عمدی، متهم به اتهامات دیگری از جمله نگهداری سلاح گرم و شکاری غیرمجاز، عبور غیرمجاز از مرز، غیبت از مرخصی زندان، تغییر پلاک خودرو و تحریک افراد به خشونت در فضای مجازی متهم و وانه زندان شد.

در دو سال اخیر، ایران با بهره‌گیری از ظرفیت‌های پلیس بین‌الملل و اعلان قرمز اینترپل موفق به شناسایی و بازگرداندن تعدادی از متهمان اقتصادی و جنایی شده است. این افراد شامل کلاهبرداران، جعل‌کنندگان اسناد، متهمان جرائم مالی کلان و حتی مجرمانی بوده‌اند که به قتل یا قاچاق انسان متهم بودند. همچنین همکاری‌های دوطرفه ایران با کشور‌های عضو اینترپل امکان تحویل متهمان ایرانی به کشور مبدأ و دریافت متهمان خارجی برای رسیدگی قضائی در ایران را فراهم کرده است. این روند نشان می‌دهد که ایران توانسته است ابزار‌های بین‌المللی پلیسی و قضائی را به طور عملیاتی به کار گیرد و پرونده‌های فرامرزی را پیگیری کند.

سعید یقینی