تبدیل حوزه علمیه مشهد به کانون آگاهی بخشی و مبارزه فکری

حجت الاسلام علی خیاط پنجشنبه شب در اختتامیه کنگره پنجاهمین سال درگذشت آیت الله محمد هادی میلانی افزود: حوزه مشهد در زمان آن مرحوم شاگردان تاریخ‌سازی مانند مقام معظم رهبری را پرورش داد. پاسداشت مقام این عالم، پاسداشت معنویت، اخلاق، فقاهت و مردم‌داری است.

وی ادامه داد: برخلاف تصور رایجی که حوزه‌های علمیه را پدیده‌ای متأخر می‌داند، خراسان در قرن دوم هجری شاهد حضور عالمان برجسته و شکل‌گیری هسته‌های آموزشی منظم بود و از نخستین و مؤثرترین چهره‌ها، ابومحمد فضل بن شاذان نیشابوری، محدث و فقیه امامی است که با حدود ۱۸۰ اثر پایه‌گذار سنت علمی منسجم امامیه در این منطقه شد. در آن دوران مجالس درس و حلقه‌های روایت، کارکردی مشابه نهاد حوزه داشتند.

مدیر حوزه علمیه خراسان گفت: در قرون چهارم و پنجم خراسان پایگاه مهم حدیث و فقه امامی باقی ماند و شهر‌هایی مانند نیشابور و طوس میزبان گفت‌وگوی علمی عالمان شیعه و سنی بودند. شیخ طوسی، بنیانگذار حوزه نجف از پرورش‌یافتگان همین سامان بود.

وی افزود: از قرون ششم و هفتم با تثبیت مشهد به عنوان شهر زیارتی-علمی، مدارس علمیه به‌صورت نهاد آشکار در جوار حرم رضوی شکل گرفت و این روند در دوره‌های تیموری و صفوی تقویت شد.

حجت الاسلام خیاط اظهار کرد: نقطه عطف احیای حوزه مشهد در دوران معاصر مهاجرت آیت‌الله میلانی از نجف در دهه ۳۰ شمسی بود.

وی افزود: این انتقال یک تصمیم تمدنی اثربخش محسوب می‌شود. تأکید ایشان بر فقه استدلالی، تربیت شاگردان طراز اول و استقلال حوزه از قدرت‌های سیاسی، حوزه مشهد را بار دیگر در تراز مرجعیت شیعه قرار داد.

کنگره پنجاهمین سال درگذشت آیت الله میلانی صبح دیروز با پیام رهبر معظم انقلاب در تالار قدس حرم مطهر رضوی آغاز شد و اختتامیه این کنگره در بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی برگزار شد.

آیت الله سید محمدهادی میلانی در سال ۱۲۷۴ در نجف متولد شد آن مرحوم از مراجع تقلید عصر خود و در فقه و اصول و نیز فعالیت‌های مختلف اجتماعی و سیاسی سرآمد بود. او در مردادماه ۱۳۵۴ درگذشت و در حرم مطهر رضوی به خاک سپرده شد.