تماشای پرندگان کمیاب در تالاب میل مغان

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، تالاب دریاچه سد میل مغان زیستگاه انوع گونه‌های نادر از پرندگان مهاجر و کمیاب است. این تالاب از جاذبه های گردشگری منطقه مغان در شمال استان اردبیل به شمار می رود.
تالاب سد ميل مغان در 50 كيلومتري شهر پارس‌ آباد و سه كيلومتري جنوب غرب شهر اصلاندوز و در جوار جاده اصلی مغان به جلفا قرار دارد.
سد میل مغان بر روي رودخانه مرزي ارس احداث شده است و به عنوان سد دوستی ایران و آذربایجان شناخته می شود. دریاچه پشت این سد که بین دو شهر اصلاندوز مغان و هورادیز جمهوری آذربایجان واقع شده، به مروز زمان به زیستگاه زیبایی برای پرندگان مهاجر نادر و کمیاب تبدیل شده است.

مديركل حفاظ محيط ‌زيست استان اردبيل می گوید: تالاب سد میل مغان در مسیر کریدور مهاجرت پرندگان قرار گرفته است و همه ساله با شروع بارش های پاییزی و حاکمیت سرما در روسیه و شمال اروپا، تعداد زیادی از پرندگان مهاجر در این تالاب زمستان گذرانی می‌کنند.
سعید شهند بيان اينكه مساحت اين تالاب 996 هكتار است می افزاید: تالاب سد میل مغان محل زندگی دائم یا چند ماهه بیش از 32 هزار قطعه پرنده در قالب 150 گونه مختلف است و از این جهت یکی از منحصربفردترین تالاب های ایران به شمار می رود.
وی ادامه می‌دهد:  عقاب تالابي، عقاب شاهي، دليچه كوچك، پليكان پاخاكستري، اردك مرمري، اردک سرسبز، سرحنایی، ارده‌ای، كفچه نوك، كشیم كوچك، خوتکا، چنگر، باکلان كوچك و بزرگ، سهره و حواصیل و بوتیمار از جمله پرندگان مهاجر ساکن تالاب میل مغان هستند.
مديركل حفاظ محيط ‌زيست استان اردبيل با بیان اینكه پرنده زنگوله بال و غاز پیشانی سفید كوچك از باارزش ترین پرندگان مهاجر به منطقه هستند، گفت: این پرندگان از گونه های در معرض خطر انقراض هستند و مورد حمایت بین المللی قرار دارند.
وی ادامه می دهد: علاوه بر این تالاب میل مغان محل مناسبی برای تخم ریزی و پرورش گونه های ماهیان بومی نظیر سوف، زرده پر، سیم، سیاه ماهی، سس ماهی، سیاه کولی، اسبله و شاه کولی و گونه های جانوری مثل لاکپشت مهمیزدار است.

طرح های ویژه حفاظتی
معاون نظارت و پایش اداره کل حفاظت محیط زیست استان اردبیل از اجرای طرح‌های ویژه برای حافظت از دو گونه در حال انقراض پرنده زنگوله بال (Tetrax tetrax) و غاز پیشانی سفید كوچك (Anser erythropus) در تالاب سد میل مغان خبر می دهد.
حسن قاسم پور با بیان اینکه این دو گونه حمایت شده همه ساله در اواسط فصل پاییز بصورت مهاجر در زیستگاه های شمال استان و به ویژه تالاب سد میل مغان دیده می شوند، می افزاید: با توجه به اینکه در فهرست اتحاديه جهاني حفاظت از طبيعت و منابع طبيعي (IUCN) ، این دو گونه جزو گونه های در معرض تهديد شناخته شده اند، اهميت حفاظت از آنها بيش از پيش نمايان مي شود.
وی تصریح می کند: برای حفاظت از این گونه ها، کارگروه های ویژه بین المللی تشکیل شده است که بر اساس موافقتنامه پرندگان آبی مهاجر آفریقا- اوراسیا (UNEP/AEWA) ، وضعیت آنها را در سطح جهان بررسی می‌کنند.
این مسئول ادامه می دهد: پرنده زنگوله بال که در زبان محلی به آن «مزمزک» گفته می شود معمولاً بصورت گروه های بزرگ دیده می شود با این حال جمعیت این نوع پرنده در سالهای اخیر کاهش محسوسی داشته است.
قاسم پور می افزاید: در روزهای اخیر بین 100 تا 300 قطعه پرنده مهاجر و حمایت شده غاز پیشانی سفید كوچك وارد تالاب سد میل مغان شده اند و ماموران یگان حفاظت از محیط زیست به صورت ویژه از این پرندگان حفاظت می کنند.
وی با خاطرنشان کردن اینکه هرگونه شكار و صيد اين گونه ها ممنوع است تصریح می کند: هر سال با حضور كارشناسان محيط زيست، پايش پرنده های حمايت شده در تالاب سد ميل مغان انجام و و با متخلفان به شدت برخورد مي شود.
هاشم میرزانژاد رئیس محیط زیست شهرستان های پارس آباد و اصلاندوز هم بر جدیت کارکنان این اداره در حفاظت از پرندگان کمیاب تاکید می کند و می افزاید:
تالاب ميل مغان منطقه شكار ممنوع محسوب مي‌ شود و این موضوع در كنوانسيون بين ‌المللي رامسر نيز ثبت شده است.

قابلیت گردشگری سایت های حیات وحش
رئیس اداره ميراث فرهنگي، صنایع دستی و گردشگری پارس آباد با اشاره به وجود گونه های منحصربفرد از پرندگان مهاجر در زیستگاه های منطقه گرمسیری دشت مغان گفت: وجود این گونه های کمیاب، ظرفیت‌ مناسبی برای توسعه طبیعت گردی و تماشای حیات وحش فراهم کرده است.
علي رضا ارژنگي با اشاره به اینکه طرح ایجاد سایت پرنده نگری در تالاب سد میل مغان، توسط اداره کل حفاظت محیط زیست استان مطرح شده است می افزاید: اداره میراث فرهنگی آماده همکاری کامل برای تسریع در اجرای این طرح است.
وی تاکید می کند: توسعه گردشگری در این مناطق با تاکید بر حفاظت آنها انجام خواهد شد تا آسیبی متوجه گونه‌های ارزشمند حیات وحش استان بویژه گونه‌های جانوری در حال احیا نشود.
محمد علی ظهیری کارشناس محیط زیست و پژوهشگر گونه های جانوری در استان اردبیل  هم می گوید:  پرنده نگری یکی از شاخه‌های علمی محیط‌زیست است که می‌تواند در کنار حفظ جمعیت حیات وحش، منبعی درآمد زا برای ساکنان محلی باشد.
وی می افزاید: تالاب سد میل مغان مستعد ایجاد سایت های پرنده نگری برای گردشگران علاقه مند، دانشجویان محیط زیست و پژوهشگران این عرصه می‌باشد.
 
گردشگری حیات وحش و تماشای گونه‌های کمیاب جانوری و عکس برداری از آنها یکی از شاخه های جذاب صنعت گردشگری است. وجود گونه های متنوعی از پرندگان کمیاب در طبیعت زیبای پاییزی سد میل مغان ظرفیتی است که باید ارزش آن توسط مسئولان قدر دانسته شود.
* نویسنده: یاشار پورمجید