گِلِه از همسایه ای نامهربان

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما،مرکز اصفهان؛ از یک همسایگی نامیمون می گفتند، از  آرامشی که به یغما رفته بود، از قول و قرارهایی که  جامه عمل نپوشیده بود، از درد و دل هایی که شنیده نشده بود، از خودنمایی یک معدن در کنار روستایی  محروم در فریدونشهرِ استان اصفهان می گفتند.

از جاده اصلی  فریدونشهر  35 کیلومتری را که طی کنیم پس از سه راهی ازناوله،روستای آغچه و آق گل به محدوده روستای امین آباد می رسیم تا آقچه جاده آسفالت است اما برای رسیدن به روستا هفت و نیم کیلومتر  جاده شوسه ای  را طی می کنیم .روستایی با خانه های قدیمی و کوچه پس کوچه های خاکی که امکاناتش در آب و برق خلاصه می شود اما در حاشیه روستا گنجی ارزشمند کشف شده که  برای اهالی روستا فقط دردسر ساز است،ما با تماس های مکرر امین آبادی ها پیگیر ماجرا شدیم.

 

در روستای امین آبادفریدونشهر(تنگ دزدان)دو معدن باریت و سرب و روی فعال است که سابقه فعالیت معدن باریت به قبل از انقلاب برمی گردد اما معدن سرب و روی حدود8سال است که مجوز بهره برداری دریافت کرده و تاسال 1400اعتباردارد و مجدد هم قابل تمدید است؛ فعالیت این معدن اما آرامش را از اهالی روستا گرفته است.

داوود مومنی از اهالی روستا مزرعه چند هکتاری اش را به ما نشان می دهد که  دپوی سنگ و خاک های معدن با زمین کشاورزی اش  فقط دو متر فاصله دارد؛ او می گوید: «اگر زمین رانش کند چه کسی جوابگوست ،گرد و خاک تمام زمین کشاورزی را گرفته و محصولات ما در حال از بین رفتن است. حتی نمی توانیم دام های خود را برای چرا ببریم همه جا پر از گرد و غبار هست.»

او اضافه می کند:« ما آرامش می خواهیم اگر این معدن حیاتی است مسوولان استانی و استاندار  برای حل مشکل سفری به این روستا داشته باشند و از نزدیک شاهد زندگی آشفته ما باشند.»

او مسیر سیلابی امین آباد را  به ما نشان می دهد و  می گوید: «در دره کنار روستا  که مسیر سیلاب هم هست دپوی مواد سربی معدن  است، در صورت جاری شدن سیل که با توجه به شرایط جغرافیایی روستا امکان آن هم وجود دارد سیلابِ سُربی  وارد مزارع کشاورزی خواهد شد، از طرفی این دپو در نزدیکی  منبع ذخیره آب آشامیدنی روستا واقع شده که اگر در آب نفوذ کند اثرات جبران ناپذیری بر بهداشت و سلامت اهالی وارد خواهد کرد.»

حاجی بی بی بانوی 55 ساله امین آبادی هم  دستان  پینه بسته اش را روی  قلبش می گذارد و می گوید:« بیماری قلبی دارم و  هنگام انفجار  به هم می ریزم،هیچ امکاناتی هم نداریم این گرد و غبار و سر و صدا آرامشی برای ما و بچه هایمان باقی نگذاشته در حالی که معدن کار ریالی تا کنون برای روستا هزینه نکرده است.»

دغدغه های روستاییان پایانی ندارد و اصرار دارند با ما درد و دل کنند شاید گره کارشان با پیگیری ما گشوده شود،یکی از همین روستاییان که بیش از پنج هکتار باغ و زمین در روستا دارد می گوید: «به ما می گویند روستای شما فصلی و خالی از سکنه است اگر خالی از سکنه است پس 70هکتار زمین کشاورزی  را چه کسی کشت می کند؟ »

او اضافه می کند:«در کجای دنیا سراغ دارید یک معدن 100متر با روستا فاصله داشته باشد بعد هم می گویند این معادن حیاتی است آیا جان انسان ها ارزشمند تر نیست؟ما 6 سال است پیگیری این موضوع هستیم ولی به نتیجه نرسیده ایم»

مشهدی بهرام پیرمرد روستایی هم به روزهای اولی که قرار بود این معدن احداث شود اشاره می کند و می گوید: «روزی که آمدند چال امتحانی بزنند  قرار گذاشتند که اگر این معدن،معدن شد  جای آبادی عوض شود.»

شیوه های اکتشافات و بهره برداری در فعالیت های معدنی به شدت با تخریب محیط زیست مواجه است و معدنکاران حداقل احیا و باز سازی را نیز انجام نمی دهند

در گفتگوهایی که با مردم روستا داشتیم آنها از  ضررهای زیست محیطی معدن سرب گفتند و اینکه خاکش  سلیس دارد و سرطانزاست هرچند که معدنکار بگوید فرآوری در این منطقه صورت نمی‌گیرد ، از طرفی به گمان مردم محیط زیست مجوزی برای این فعالیت این معدن  صادر نکرده است.

 

این ادعای اهالی را محمد میکلانی سرپرست اداره حفاظت محیط زیست فریدونشهر تایید می کند و می گوید:«از نظر ضوابط زیست محیطی حداقل فاصله معدن  تا منطقه مسکونی باید 800متر مربع  باشد اما  این معدن فاصله اش  تا روستا کم است و حدود 100متربیشتر نیست.»

پس از گفتگو با مردم سراغ بخشدار این منطقه را می گیریم او هم به جمع ما می پیوندد بخشدار مرکزی فریدونشهر مجوزهای  قانونی این معدن را تایید می کند اما بر تامین خواسته های اهالی از جمله رفع مشکل  جوی و جدول های کشاورزی و رفع روان آب ها  و خاک های باطله  معدن که دپو شده تاکید می کند.

آرش محمدی  هزینه طرح های عمرانی در روستا را حدود سه میلیارد ریال برآورد می کند  و معتقد است:« اعتبار ی که معدن برای آن در نظر گرفته خیلی کمتر از این میزان است و هنوز هم  فعالیت عمرانی در روستا شروع نشده است.»

اما موضوع دیگر که اهالی هم به آن اشاره نکردند تخریب طبیعت با فعالیت های معادن است مساله ای که پیشتر ترحم بهزاد مدیرکل دفتر فنی مرتع سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری  آن را  از جمله عوامل موثر در تخریب مراتع کشور بیان کرده که موجب فقیر شدن مراتع و از بین رفتن گیاهان، آب و خاک شده و به دنبال آن فرسایش خاک را به دنبال دارد.  

تاثیری که معدن امین آباد بر طبیعت دارد را از مسوولان منابع طبیعی فریدونشهر جویا شدیم که البته پاسخگو نبودند اما موضوع نگران کننده بی توجهی معدن کار به  بازسازی طبیعت پس از دپوی مواد و انفجارها است مساله ای که حمید ظهرابی معاون محیط طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست کشور  به صورت کلی  بر آن صحه می گذارد:«بررسی ها نشان می دهد که شیوه های اکتشافات و بهره برداری در فعالیت های معدنی به شدت با تخریب محیط زیست مواجه است و معدنکاران حداقل احیا و باز سازی را نیز انجام نمی دهند.»

 

در کشور بیش از  پنج هزار و 800 معدن فعال با اشتغال حدود 138 هزار نفر وجود دارد که ميزان ذخاير معدني شناسايي شده آن حدود  60 ميليارد تن یعنی سه درصد ذخاير مواد معدني جهان  و ارزش آن  افزون بر 770ميليارد دلار است و بر اساس آمار ، ايران از نظر ذخاير معدني جزو  10 كشور برتر دنياست.

در کشور بیش از  پنج هزار و 800 معدن فعال با اشتغال حدود 138 هزار نفر وجود دارد و معدن امین آباد هم یکی از این معادن فعال است

دراستان اصفهان نیز به گفته اسرافيل احمديه رئيس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان ، حدود 830 معدن با سرمايه گذاري بيش از 689 میلیارد تومان  و اشتغالزایی بیش از 9هزار نفر فعال است و معدن امین آباد(تنگ دزدان) فریدونشهر هم یکی از این معادن فعال است که محدوده اکتشافی آن هفت ونیم  کیلومترمربع و  ذخیره قطعی آن یک میلیون و 436 میلیون تن با عیار میانگین دو ونیم درصد  مجموع سرب و روی  و مقدار قابل توجه نقره و کادمیوم  و ذخیره احتمالی  آن سه میلیارد تن است  و سالانه 95هزارتن تولید دارد و  حدود8سال است که مجوز بهره برداری دریافت کرده  و تا سال 1400 مجوز فعالیت دارد که این مجوز قابل تمدید هم است.

درد و دل های  مردم امین آباد را با نماینده حقوقی این معدن در میان می گذاریم . حبیب الله شمس می گوید: این معدن پروانه اکتشاف و  بهره برداری به صورت انفجاری  دارد و  در این معدن برای 50نفر  مستقیم و  150 نفر غیر مستقیم اشتغالزایی شده است.

او تاکید دارد: «با خواسته های قانونی  اهالی موافقت کرده ایم اما هزینه جابجایی روستا بسیار سنگین است و تامین آن در توان ما نیست.»

در ادامه موضوع را با  رییس اداره امور معادن سازمان صنعت، معدن و تجارت اصفهان هم در میان می گذاریم،او می گوید: «نوع و کیفیت ماده معدنی  امین آباد سرب و روی است که پس از استخراج  از محل به کارخانه های فرآوری سرب و روی حمل می شود .»

محمد سرجوقیان می افزاید: «عملیات استخراج با بیل مکانیکی و مواد ناریه مجاز است که انفجارها با بازدید های هیاتی از استانداری اصفهان و با حضور نیروی انتظامی انجام می شود.»

به گفته وی  انفجار اگر نزدیک به روستا باشد چنانچه خسارتی  به اهالی روستا و زمین های کشاورزی وارد شود با شکایت اهالی و تایید آن، معدن کار موظف به پرداخت خسارت است و برای  محدود شدن فعالیت معدن  و چند مرحله ای کردن انفجارها  هم آمادگی وجود دارد.

رییس اداره امور معادن سازمان صنعت، معدن و تجارت اصفهان باز تاکید می کند که این معدن استراتژیک است  و نمی شود آن را تعطیل کرد اما قول اسکان اهالی روستا  با کمک معدن کار را در صورت حل نشدن مشکلات معدن می دهد.

 

معدن امین آباد فریدونشهر و مشکلاتی که برای مردم این روستا و محیط زیست و طبیعت ایجاد کرده را می توان یک نمونه از فعالیتِ دردسر سازِ  معادن دانست  اما مشت نمونه خروار است و  این گونه دغدغه های زیست محیطی،اقتصادی و اجتماعی را  می توان در نحوه فعالیت معادن در نقاط مختلف کشور جستجو کرد :اعتراض به فعالیت یک معدن در کوه بِیرَمی در شهرستان دشتی بوشهر ،معادن روستای وشته الموت و پیغمبرکوه شهرستان آبیک قزوین، معدن گچ در منطقه حفاظت‌شده کازرون ،معادن سنگ در اطراف جوشقان قالی کاشان و معدن سنگ در نی ریز فارس همه و همه نمونه هایی هستند که  نشان می دهد نحوه اعطای مجوزها و فعالیت و اکتشاف معادن به تیغ دو لبه ای  تبدیل شده که با بی توجهی و عدم رفع دغدغه ها، دست طبیعت و هم اقتصاد را خواهد برید.

عضو هیات رییسه خانه معدن اصفهان معتقد است :الفباي معدن كاري را به خوبي فرا نگرفته ايم تا كليد همه مشكلات را به دست بگيريم و آن ها را حل كنيم.

شهريار شعباني مقصر اصلی را سازمان صنعت معدن تجارت می داند و علت را این گونه تشریح می کند: براساس قانون 70درصد

هیچکس با توسعه اقتصادی به واسطه فعالیت معادن مخالف نیست  اما این توسعه نباید به محیط زیست،طبیعت و زندگی مردم ضربه وارد کند

هزينه ها بايد خرج زير ساخت هاي معادن، سه درصد به نظام مهندسي و بخشي هم به محيط زيست و منابع طبيعي اختصاص داده شود اما متاسفانه اين اقدام صورت نمي گيرد.

به گفته وی طبق ماده 14 معادن، 65 درصد از حقوق دولتي اخذ شده  از معادن بايد صرف ظرفيت هاي قانوني معدن و زير ساخت ها شود.

عضو هیات رییسه خانه معدن اصفهان ،دولتی بودن واگذاري برنامه اكتشافي جديد معادن، فرسودگی ماشین آلات و تجهیزات  معدنی، معطل و بلاتکلیف ماندن سرمایه گذاران و تسهیلات و تمهیدات محدود دولتی را  از دیگر ضعف های کشور در توسعه کارآمد فعالیت معادن  می داند.

اما با همه این ضعف ها،اعتقاد كارشناسان اقتصادی بر این است که  ظرفيت عظيم معادن كشور چتر نجاتي مطمئن براي عبور از رگبارهاي اقتصادي است و حتی این گنج های ارزشمند نهفته در زمین را ناجي اقتصاد كشور قلمداد مي كنند.

هیچکس با توسعه اقتصادی به واسطه فعالیت معادن مخالف نیست  اما این توسعه نباید به محیط زیست،طبیعت و زندگی مردم ضربه وارد کند و قطعا توجه به تبعات و تاثیرگذاری های زیست محیطی، اجتماعی و فرهنگی فعالیت های معدنی قبل از بهره برداری از معادن و اکتشاف ضرورتی است که نیاز به اثبات ندارد.