اروپا ؛ چرایی استقبال از ملی گرائی و راست گرایی

به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا وسیما ؛ درسالهای اخیراروپا با یک موج جدیدملی گرائی افراطی دردرون خودمواجه شده که بااصول واهداف اتحادیه درتناقض میباشد، به نحوی که مشکلات اجتماعی،فرهنگی،اقتصادی متعددی به همراه داشته است.
ملی گرایی در اروپا در حال باز تعریف خود به عنوان موتور اصلی سیاسی است، زیراموسسات چند ملیتی همچون اتحادیه اروپا و پیمانهای تجاری چند ملیتی اروپائی با چالشهای متعددی مواجهند چرا که از دید برخی احزاب وسیاستمداران این رویکرد ها با منافع ملی آنان همخوانی ندارند.

نشانه شناسی ملی گرایی
ملی گرایی رایج در اروپای امروز را باید به صورت موازی در سه نکته دید.
1-باز تعریف ملی گرایی یک پروسه است که مدتهاست آغاز شده ،در باز تعریف هر پدیده ای لازم است میان تعریف اولیه،تعریف ثانویه و میان این دو تلقی باید ارتباط منطقی برقرارکرد.
ملی گرایی تاقبل ازفرارسیدن هزاره سوم درتقابل با نهادگرایی وحرکت جمعی اروپا قرارداشت که این تقابل به مثابه امری مذموم مورد توجه شهروندان قرار گرفت به نحوی که شهروندان اروپایی ملی گرایی و رواج آن در اروپا را مذموم می داشتند.
2-حفظ حدود ثغور اروپای واحد و مرزهای سیاسی و جغرافیایی آن به دغدغه ای واحد در میان شهروندان کشورهای مختلف این مجموعه تبدیل شده بود.
3-احزاب سنتی راست میانه و چپ میانه در اروپا نیز نسبت به حفظ وحدت اروپای واحد اتفاق نظر داشته و گذار از این رویه به نوعی خط قرمز سیاستمداران و شهروندان محسوب می شد و احزاب ملی گرا و احزاب راست و چپ افراطی در نزد رای دهندگان جائی نداشتند.
اما با وقوع بحران اقتصادی در سال 2008 میلادی و ناتوانی سیاستمداران اروپا در حل و فصل این بحران ، تبدیل به نقطه آشکارساز بحران در اروپای واحد شد.
همچنین هزینه بربودن جمعگرایی دراتحادیه اروپا موجب رشد ملی گرایی شد که نتیجه آن عدم همخوانی منافع ملی کشورها با منافع موسسات چندملیتی ومخصوصا اتحادیه اروپا گردید،ساکنان کشورهای مختلف اروپایی هزینه بربودن عضویت دراتحادیه اروپارابه خوبی حس میکننداین حس پس ازوقوع بحرانهای امنیتی دراروپادوچندان شده است.
تسری بحران اقتصادی در کشورهای آسیب پذیر اروپایی و دیگر کشورهای عضو این مجموعه ، از سوی دیگر سرعت رشد اقتصادی در کشورهای مرفه اروپایی نیزکه به نسبت فضای قبل از بحران کاهش پیداکرده وموجب رشد نرخ بیکاری دربرخی مناطق وکشورها شده بعلاوه طرح های ریاضتی که در کشورهای اروپایی همچنان درحال اجرا است.

در چنین موقعیتی شاهد پسرفت اروپای واحد وگذار از آن به وضعیتی سخت هستیم،وقوع انواع بحرانها و چالشهای امنیتی در اروپای واحد سبب شده است تا پیمانهایی نظیر پیمان شنگن که تا زمانی نماد وحدت اروپا محسوب میشد به چالش کشیده شود.
از سوی دیگر وقوع بحران آوارگان نیز مزید بر علت شده تا اروپای واحد در مسیر واگرایی قرار گیرد.
اعتمادشهروندان به نهادهای ملی واحزاب سنتی ازدست رفته و این پیامد بس نگران کننده است زیرانگرانی درجامعه عامل عمده افزایش احساسات ملی گرایانه است یکی ازعوامل افزایش رای مردم به راست گرایان افراطی نگرانی ازوضع موجوداست. برای نمونه مهاجرت فزاینده کارگران ، آوارگان ،تکنسین ها ومتخصصان به کشورهای صنعتی اروپائی -که عمده آنهارا مسلمانان تشکیل میدهند و نیز برحفظ فرهنگ بومی خود مصرهستند - خود منجربه اتخاذسیاست چندفرهنگی گرایی ازسوی دولتهای اروپایی شده است.
همین مسئله حساسیت های هویتی وفرهنگی راست گرایان افراطی رانیز برانگیخته واین نگرانیهارابه بدنه جامعه خودمنتقل میکنند.
احزاب راست افراطی دردهه های اخیر توانسته اندبامخالفت باحضورآوارگان و دیگر مهاجران وهشداردرمورد چندفرهنگ گرایی توجه بسیاری از رای دهندگان خصوصا جوانان وکارگران رابه خودجلب کننداین احزاب با رویکرد ضد ساختاری ازنارضایتی عمومی وبی اعتمادی به احزاب جریان اصلی بهره برده وخودرابه عنوان تنهاآلترناتیوبرای وضع موجودوصدای واقعی مردم معرفی میکنند.
بررسیهای مختلف دراروپانشان میدهدکه هراندازه ناامیدی شهروندان اروپایی نسبت به جریانهای سنتی بیشترمیشودبه صورت همزمان گرایش بیشتری نسبت به جریان راست افراطی پیدامیکنند.
در عین حال حملات تروریستی شوک بزرگی به جوامع اروپایی واردکرده و نا هماهنگی کافی درسیاست ساماندهی وضعیت آوارگان نیزبه هرج مرج درمرزهامنجرشده و این وضعیت بستری ایده آل ومطلوب رابرای ملی گرایی وخارجی ستیزی فراهم کرده است.

دلایل اقبال به راست گرایی
ازدلائل اصلی اوج گیری احزاب راست گرادراروپا اقبال توده های خاموش ازگفتمان بیگانه ستیزی واسلام هراسی است درمقابل کلیه احزاب افراط گرا برفرهنگ وهویت ملی،استقلال ازاتحایه اروپاوایستادگی دربرابرموج مهاجرت تاکید دارند.
این واقعیت که اروپابه طورفزاینده ای ازنظر سیاسی ازهم جدا میشودوشکاف عمیق تری بین کشورهای شرق وغرب اتحادیه اروپاایجادمیشودرامیتوان درنتایج انتخابات صورت گرفته درشرق اروپا مشاهده کرد.
باپیروزی احزاب راست افراطی وپوپولیست درانتخابات ریاست جمهوری درکشورهای مجارستان،لهستان،اسلواکی وبعدازآن چک میتوان پی بردکه اقبال مردم به سوی این احزاب دارای چه پیام سیاسی واجتماعی است .
دراروپای شرقی پوپولیستهادربوداپست،ورشو،پراگ سالیانی به صورت سیستماتیک روحیات ضداروپایی راتقویت کردند،درشرق اروپایک جبهه سیاسی جدیدازراست پوپولیستی شکل گرفته که رهبران این جبهه لهستان،مجارستان وچک ازطرفداران پروپاقرص ملی گرایی جدیدهستند که دشمن خودرادربروکسل وهمچنین برلین می بیند. حال پوپولیستها در برخی کشورهای شرق و اروپای میانه از شک روز افزون نسبت به اتحادیه اروپا استفاده کرده و یک ملی گرایی جدید را تبلیغ میکنند،در این میان بحران آوارگان و مهاجران داخل قاره هم مانند یک کاتالیزور عمل می کنند.
هر یک از کشورهای اروپایی به این نتیجه رسیدند که بقای آنها در اتحادیه اروپا هزینه بر است، کشورهای اروپایی ناچارند هزینه بحرانهای امنیتی،اجتماعی سیاسی و... را به صورت جمعی پرداخت کنند،موضوعی که دیگر از سوی شهروندان کشورهای مختلف اروپایی قابل پذیریش نیست در چنین شرایطی هزینه عضویت در اروپای واحد نسبت به فایده آن افزایش پیدا کرده تمامی این بحرانها اقبال مردم به سوی احزاب راست گرای افراطی واحساسات ملی گرایانه راافزایش داده است

پیامدهای تقویت راست افراطی

پیامدهای قدرت گرفتن راست افراطی در اروپا را اینگونه میتوان برشمرد:
1-تضعیف همگرایی در اتحادیه اروپا
2-تضعیف جایگاه بین المللی اتحادیه اروپا
3-.نژاد پرستی و بیگانه هراسی
4-رشد اسلام ستیزی
5-درهم ریختگی اجتماعی وچند قطبی شدن جامعه

از سوی دیگر چالشهای درونی پیش روی اتحادیه اروپا را می توان اینگونه برشمرد:
1-عدم توازن رشد اقتصادی در اعضای اتحادیه اروپا(ایده اروپای دوسرعته)
2-گسترش بیش از حد ساختاراتحادیه و هزینه بر بودن آن و تحمیل به کشورهای عضو اتحادیه
3-فساد اخلاقی و پولی در اتحادیه
4-بحرانهای امنیتی و ناامنی اجتماعی ،تروریسم و شیوه های مختلف آن و ناتوانی دولتمردان در خصوص مقابله با آنها
5-تحمیل قوانین فراملی به کشورهای عضو
6-تشدید بحران پناهندگان و آوارگان جنگ خاورمیانه.

نتیجه:
اتحادیه اروپا با رشد جدید ملی گرائی افراطی وظهوراحزاب راست افراطی زمینه های لازم واگرائی اعضای خودراایجادکرده وچشم اندازیک اتحادیه منسجم وهمگرارازیرسئوال برده، لذاسیاستمدران وفعالان وحدت اروپایی باید ارزیابی دقیقی از بحرانهای موجود داشته باشند./
==========================================

نویسنده :  دکتر ابوالقاسم مرادی  - کارشناس سیاست در شرق اروپا .
.