چالش های فراروی منطقه در پی تحریم قطر توسط چهار کشور عربی

به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما روزنامه رای الیوم در پی اعلام قطع روابط دیپلماتیک چهار کشور عربی با قطر، به بررسی احتمالات و چالش های فراروی این کشور و کل منطقه پرداخته است.

روزنامه اینترنتی رای الیوم در یادداشتی به قلم خالد الجیوسی آورده است به نظر می رسد که اوضاع بر وفق مراد قطر نیست و عربستان، امارات و بحرین تصمیم گرفته اند با کشور برادر -قطر- به اتهام حمایت از تروریسم از جمله القاعده، داعش و اخوان المسلمین تندی کنند.

این کشورهای عربی حوزه خلیج (فارس) به علاوه مصر، قطع روابط خود را با قطر اعلام کرده اند. ائتلاف عربی حمایت از دولت منصور هادی  یمن نیز که به رهبری عربستان با حوثی ها و طرفداران صالح تحت عنوان «طوفان قاطعیت» و «بازگرداندن امید» می جنگد، تصمیم گرفت به مشارکت قطر در این ائتلاف پایان دهد.

اعلام قطع روابط به مسائل ظاهری دیپلماتیک منحصر نماند و به جایی رسید که ناظران آن را تحریم های فلج کننده اقتصاد قطر توصیف کردند. بستن مرزها و گذرگاه های دریایی، قطر را به کشوری که از نظر اقتصادی در محاصره قرار دارد تبدیل می کند و مانع تکمیل روند تجاری می شود.

 این اقدام از نظر ناظران به معنای در پیش گرفتن سیاست اجبار و تسلیم کردن قطر از سوی امارات و عربستان به اجرای فهرست مطالبات این دو کشور است. قطع روابط همچون زلزله ای سیاسی، روابط برادرانه کشورهای خلیج (فارس) را نیست و نابود کرد و نخبگان و فعالان را به دو دسته موافق و مخالف این تصمیم تقسیم نمود.

موافقان معتقدند این اقدام باعث حفظ امنیت ملی کشورهای تحریم کننده می شود زیرا قطر از نظر آنان حامی تروریسم است. اما مخالفان درباره بروز فتنه ای در منطقه خلیج (فارس) هشدار می دهند که خشک و تر را می سوزاند و درهای جهنم را به روی منطقه می گشاید.

پایگاه شبکه اجتماعی توییتر در پی اعلام تصمیم قطع روابط این کشورها با واکنش های فراوان همراه بود. اهالی کشورهای خلیج (فارس) به دو دسته تقسیم شدند که یکی هشتگ « #مردم خلیج (فارس) با تحریم قطر مخالفند» و دیگری هشتگ « #حاکمان قطر نماینده مردمشان نیستند» را دنبال می کنند و چنان که هویداست هشتگ دوم حمله به حاکمان قطر و همدلی با مردم این کشور را دنبال می کند در حالی که هشتگ اول به دنبال اجماع مردم کشورهای خلیج (فارس) برای حمایت از ملت و دولت قطر در کنار هم است.

کارشناسان امور کشورهای خلیج (فارس) معتقدند اقدام برای قطع روابط با قطر و اخراج اجباری آن از ائتلاف عربی ممکن است این کشور را به ناچار به آغوش ایران و عوامل آن بیفکند در حالی که این موضوع می توانست با روش های آرام دیپلماتیک حل و فصل شود اما به نظر می رسد تصمیم سیاسی عربستان و امارات، اظهارات منسوب به تمیم بن حمد را به عنوان اصل و اساس در نظر گرفته تا حمله رسانه ای خود را بر روی آن بنا کند و در پی آن، قطر راتحریم کند تا این کشور را که گروه های اسلام گرا و مخصوصا حماس را در دامن خود جا داده است، با فشار اسرائیل به زانو در آورد به این امید که عادی سازی روابط با اسرائیل که عربستان زمینه آن را در منطقه ایجاد کرده است محقق شود و سعودی ها نیز از اتهام تروریسم که متوجه آنان شده است خلاص شوند و آن را به گردن قطر بیندازند.

هرچند قطر با توجه به بحران کنونی حق انتخاب چندانی ندارد اما بی طرفی عمان و کویت و عدم اعلام قطع روابط از سوی این دو کشور به نظر منابع آگاه می تواند نشانگر توافق ظاهری آن دو برای باز نگه داشتن منافذ با قطر باشد که البته با سیاست سعودی و امارات هم سو نیست و ممکن است در آینده شرّش دامنگیر این دو کشور شود. منابع آگاه همچنین معتقدند سیاست کویت و عمان در برابر ایران بسیار بازتر است و همین امر می تواند تشکیل دهنده حلقه ارتباط بین قطر، کویت و عمان از یک سو و ایران از سوی دیگر باشد.

عربستان سعودی طبق نظر کارشناسان خواستار رهبری جهان اسلام است که این امر جز با چراغ سبز آمریکا میسر نخواهد شد و حماسه یک فرمانده جوان که پرونده های منطقه را به طور کامل در برابر خود گشوده است این سوال را مطرح می کند که این پرونده ها که با هدف سرنگونی بشار اسد شروع شد و به بازگرداندن مشروعیت خیالی در یمن از طریق نظامی رسید و اخیرا به تسلیم کردن قطر منتهی شده است چگونه حل و فصل خواهند شد. آیا عربستان راه حلی سحرآمیز برای بستن همه این پرونده ها که روی دستش مانده اند دارد؟

ملحق شدن جمهوری مصر به عربستان، امارات و بحرین برای قطع روابط با قطر به عقیده ناظران ظاهرا برای انسجام و همسویی با دولت سعودی انجام شده است اما دشمنی و اختلاف مصر و قطر از زمان کودتای نظامی عبدالفتاح السیسی علیه محمد مرسی رئیس جمهور منتخب و مشروع ایجاد شده است که قطر این رخداد را در آن زمان کودتا علیه مشروعیت قلمداد کرد و رئیس جمهور مصر نیز موضع قطر را حمایت از اخوان المسلمین تلقی نمود. از این رو ناظران معتقدند منافع عربستان و مصر در خصومت با قطر تلاقی کرده اند اما این اقدام لزوما به این معنا نیست که مصر در آینده به عربستان اجازه دهد به تنهایی رهبری جهان اسلام را به عهده بگیرد.