دو رویداد از یک جنس

هر از گاهی اخبار و گزارش‌هایی درباره اعتراضات علیه جهانی شدن در کشور‌های مختلف جهان - از آمریکا گرفته تا ایتالیا، اسپانیا، سوییس و ... - منتشر می‌شود. این اعتراض‌ها گاهی با خشونت نیز همراه بوده به طوری که در اعتراض‌های تیرماه سال 80 مخالفان جهانی شدن در جنوای ایتالیا در درگیری با پلیس اولین قربانی خود را دادند،‌ که این امر باعث ورود اعتراض‌ها به مرحله جدیدی شد.
اما اگر مهمترین وجه ممیز جهانی شدن را برداشتن مرز‌های سنتی جغرافیایی، فرهنگی، ارتباطی، اقتصادی و سیاسی بدانیم این روز‌ها اعتراض‌ها بر ضد جهانی شدن تنها به راهپیمایی‌های و تجمعات گسترده  و خشونت آمیز منتهی نشده بلکه رای مردم انگلیس به خروج از اتحادیه اروپا و پیروزی انتخاباتی دونالد ترامپ در آمریکا نیز اعتراضی بسیار گسترده تر و عمیق تر به جهانی شدن است.
علت رای دادن مردم انگلیس به خروج از اتحادیه اروپا تاثیر عضویت در این اتحادیه بر اقتصاد و وضعیت مهاجرت این کشور بود. انگلیسی ها معتقدند که عضویت انگلیس در اتحادیه اروپا سبب شده است اولا، اقتصادهای کلان، اقتصادهای خرد و کوچک را از بین برده و سبب گرفتاری انگلیس در میان کارتل های بزرگ اقتصادی شده است. ثانیا، سیل مهاجرت ها  افزایش یابد و برای انگلیسی ها موقعیت های شغلی کاهش پیدا کند و در عوض مهاجران با دستمزد پایین تر این موقیعت ها را اشغال نمایند.
شاید یکی از مهمترین عوامل رای دادن به ترامپ نیز حمایت وی از تولیدات داخلی و انتقاد وی از وضعیت و مهاجرت به این کشور باشد. دونالد ترامپ پیش از این هم توافقنامه‌هایی را که آمریکا برای تجارت آزاد امضا کرده است، محکوم کرد و آنها را عامل انتقال فرصت‌های شغلی و صنایع به خارج این کشور دانسته و هم به وضعیت مهاجرت آمریکای لاتین تبار‌ها به این کشور انتقاد کرده بود. حتی استقبال از انتقاد وی از مهاجرت مسلمانان نیز می‌تواند از منظر تاثیر آن بر فرصت‌های شغلی در آمریکا ارزیابی گردد، هرچند در بستر انتقاد از تروریست و افراط گرایی اسلامی مطرح شده است.
بنابراین می‌توان گفت: پیروزی ترامپ هم معنی خروج مردم انگلیس از اتحادیه اروپا است. به عبارت دیگر «پیروزی ترامپ» و «خروج انگلیس از اتحادیه اروپا» هر چند دو رویداد هستند اما به لحاظ معنا از یک جنس می‌باشند.
پیش از این تصور می‌شد جهانی شدن تنها به سود کشور‌های پیشرفته و تهدیدی برای کشور‌های جهان سوم و در حال توسعه است، اما این دو رویداد نشان داد جهانی شدن ابعاد بسیار گسترده‌ای دارد و تهدید آن تنها متوجه کشور‌های ضعیف نیست.
پدیده جهانی شدن در کشور‌هایی - آمریکا و انگلیس - با این گستره و وسعت به چالش کشیده شده که خود (اگر جهانی شدن را پروژه بدانیم) مقدمات ذهنی و اجرایی و (اگر جهانی شدن را فرایند بدانیم) زمینه‌های تسهیل تحقق آنرا فراهم کرده اند. علاوه بر این، زمانی جهانی شدن در این کشور‌ها به چالش کشیده شده که مذاکرات برای انجام توافقنامه تجارت آزاد اتحادیه اروپا با آمریکا و کانادا به مراحل نهایی خود رسیده بود.  
پیمان تجارت آزاد با آمریکا قراردادی بین دو طرف اقیانوس اطلس است که در صورت امضای آن کالاهای معامله شده بین دو قاره آمریکا و اروپا با کمترین تعرفه انجام خواهد شد.
در پایان شایان ذکر است هرچند اعتراض به جهانی شدن ابعاد جدیدی یافته است، با این حال این بدان معنا نیست که این کشور‌ها و اساسا طراحان جهانی شدن دست از اجرای این پروژه یا تسهیل تحقق آن بدارند.
طرفداران فرایند بودن جهانی شدن معتقدند رشد ارتباطات چاره‌ای جز برداشتن شدن مرز‌های جغرافیایی، اقتصادی، سیاسی و... پیش روی جهانیان قرار نداده است. بنابراین اگر تهدیداتی مانند صدمه دیدن صنایع کوچک یا مهاجرات سبب شده نگرانی‌ها افزایش یابد، اما با انجام اصلاحاتی این نگرانی‌ها باید برطرف شود.
مواضع روز گذشته صندوق بین المللی پول مبنی بر لزوم بازنگری درباره پیامدهای جهانی سازی در پی پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا از این منظر ارزیابی می‌گردد.
صندوق بین المللی پول دیروز اعلام کرد انتخاب شدن دونالد ترامپ به عنوان رئیس جمهور جدید آمریکا با توجه به برنامه او برای حمایت از تولیدات داخلی، نشانه لزوم بازنگری در پیامدهای جهانی سازی است.
این صندوق افزود: پیروزی ترامپ ثابت می کند باید توجه بیشتری به عواقب جهانی سازی و تجارت بین المللی صورت گیرد.

----------------------
بررسی و تحلیل/ عبدالرضا خلیلی