افزایش احساسات ضد امریکایی در ترکیه پس از کودتای نافرجام

دو هفته از کودتای نافرجام در ترکیه گذشته و طرح اتهاماتی از سوی مقام های آنکارا مبنی بر مداخله امریکا در این اقدام نظامی علیه دولت قانونی ترکیه، روابط دو کشور را تحت تاثیر قرار داده و احساسات ضد امریکایی را در میان طرفداران دولت رجب طیب اردوغان افزایش داده است.

هر چند در مراحل اولیه کودتای پانزدهم ژوئن، مقام های آنکارا فتح اله گولن را به دست داشتن در آن متهم کردند اما با گذشت چند روز از این ماجرا،  رجب طیب اردوغان ،رئیس جمهور ترکیه می گوید گولن  یک بازیچه است  و قدرت های بزرگ تر در پس کودتای نافرجام در ترکیه قرار دارند.

رئیس جمهور ترکیه در سخنرانی های خود اغلب به یک « طراح اصلی » اشاره می کند که تا حد زیادی اتهام  وی به سوی  آمریکا نشانه می رود.

گولن که سال هاست در آمریکا زندگی می کند هرگونه دست داشتن در کودتای نافرجام 15  ژوئیه را رد  می کند. مقام های ترکیه استرداد گولن را از امریکا خواستار شده اند اما  مقام های امریکایی  در مقابل  ارائه مدارک مستدل در مورد دست داشتن گولن در کودتا را درخواست کرده اند.

اکنون تئوری های مختلفی در مورد هدایت کودتا در ترکیه  از سوی سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) وتامین مالی  این کودتا از سوی این سازمان مطرح می شود.

روزنامه « ینی شفق » که یک روزنامه طرفدار دولت ترکیه است در صفحه نخست خود عکسی از جان کمپبل ، ژنرال بازنشسته ارتش آمریکا را منتشر کرده  و زیر آن نوشته است  « کودتا را این مرد هدایت کرد. 

ژنرال کمپبل ، فرمانده سابق نیروهای تحت فرماندهی سازمان پیمان آتلانتیک شمالی ( ناتو ) در افغانستان بوده و با دو ژنرال ترکیه ای مستقر در افغانستان که به اتهام مشارکت در کودتا بازداشت شده اند ارتباط داشته است.

در همین حال ترکیه ای ها با اطمینان می گویند این کودتا از خارج مرزهای این کشور برنامه ریزی شده بود و پایگاه اینجرلیک در جنوب ترکیه که با فرماندهی آمریکا اداره می شود، سوخت در اختیار جنگنده های کودتاچیان قرار داده و این مسئله تردید ترکیه در باره متحدشان آمریکا را بیشتر کرده است.

در همین حال آخرین گزارش ها نیز حاکیست هزاران نیروی پلیس روز شنبه پایگاه اینجرلیک را به محاصره در آورده اند و از ورود و خروج افراد به آن جلوگیری کرده اند. این اقدام در شرایطی صورت گرفته است که برخی منابع از احتمال سازماندهی و وقوع کودتای دیگری در ترکیه خبر داده اند که با این وصف می توان نتیجه گرفت اقدام پلیس در محاصره پایگاه اینجرلیک با گزارش ها در مورد احتمال کودتای دیگر در ترکیه مرتبط است. به ویژه اینکه بن علی ییلدریم نخست وزیر ترکیه روز شنبه اعلام کرد کشورش در صدد است پایگاه هوایی اینجرلیک محل استقرار کودتاچیان در کودتای اخیر را تعطیل کند.

به گفته ییلدریم « پایگاه هوایی اینجرلیک که خیانتکاران در آن متمرکز شده بودند و همه پادگان های نظامی که تانک ها از آن ها خارج و بالگردها در آنکارا و استانبول از آن ها برخاستند تعطیل خواهند شد.»

در طرف دیگر،  سیاستمداران و نظامیان آمریکایی هم بارها با پیش کشیدن مسایل حقوق بشری از برکناری حدود نیمی از ژنرال‌ها و پیامدهای آن در ناتو و جنگ با داعش ابراز نگرانی کرده اند و همین مواضع باعث شده است که اردوغان بگوید که آنها از کوتاچیان حمایت می کنند.  

اکنون به نظر می رسد کودتای نافرجام به تشدید احساسات ضد امریکایی در ترکیه منجر شده و دیدگاه دولتی و مردمی در ترکیه به آمریکا پس از کودتای نافرجام در حال تغییر است. 

پیش ازاین مقام های آنکارا درمورد همکاری نظامی امریکا با کردهای سوری وتلاش برای ایجاد منطقه خودمختار کردنشین در سوریه که می تواند تهدیدی برای تمامیت ارضی ترکیه باشد هم هشدارهایی داده بودند. در چنین شرایطی به نظر می رسد مقام های آنکارا دریافته اند که با وجود  کمک به اجرای طرح های امنیتی مداخله جویانه امریکا در منطقه،  با خیانت متحد خود روبرو شده اند و از این رو به نظر می رسد در اندیشه تغییر مواضع خود در قبال سوریه و جستن متحدان مطمئن دیگری هستند.  

هر چند برخی کانون های قدرت در امریکا نیز با متهم کردن اردوغان به زیرپا گذاشتن دموکراسی  وبهره برداری از کودتای نافرجام برای تثبیت اقتدارش،  فاصله گرفتن واشنگتن از آنکارا را مطرح می کنند. اما به نظر نمی رسد کاخ سفید در شرایط فعلی حاضر باشد در این مسیر حرکت کند چرا که همکاری امنیتی با ترکیه، یکی از نقاط اتکای امریکا برای مداخله بیش از حد ناسالمش در خاورمیانه است.

----------------------

بررسی و تحلیل / رضا محمدمراد